Yargıtay'dan Önemli Hakaret Kararı: Siyasi ve Ağır Eleştiri İfade Özgürlüğü Kapsamında Mıdır?

I. Giriş

Günümüzde sosyal medya, düşüncelerin özgürce ifade edildiği ve geniş kitlelere ulaştığı önemli bir platform haline gelmiştir. Ancak bu özgürlük alanı, zaman zaman bireylerin özellikle de kamusal figürlerin hedef alındığı eleştirilerin boyutunu aşarak hakaret suçlamalarına yol açabilmektedir. Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenen hakaret suçu, kişilerin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlar. Ancak ifade özgürlüğünün sınırları ve ağır eleştiri ile hakaret arasındaki çizgi, yargı kararlarıyla netlik kazanmaktadır. Bu yazımızda, Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin, sosyal medya paylaşımlarının siyasi eleştiri niteliğinde değerlendirilerek hakaret suçunun oluşmadığına hükmettiği güncel bir kararını inceleyeceğiz.

II. Dava Konusu Olay

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itirazı üzerine incelenen davada, sanık, kendisine ait sosyal medya hesabından belirli bir siyasi figüre yönelik çeşitli paylaşımlarda bulunmuştur. Bu paylaşımlar arasında, siyasi figüre destek verenlere atıfla “böyle bir kişiliğe oy veriyorlar”, Suriyelilerle ilgili “benim için suriyeliler Türk vatandaşlarından üstündür bunu unutmayın”, bir başka yoruma cevaben “adam demek ki gizli bir Türk düşmanı” ve siyasi figür ile ailesine yönelik yolsuzluk iddiaları içeren “945 Milyar Dolar CIA’nin tespitlerine göre… ve ailesinin İsviçre Bankalarında 24 gizli hesabı var… Bu hesaplarda 945 milyar ABD doları değerinde Euro, dolar ve altın var.” ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca “Ekmek herkese yetecekti aslında… Tarlaya karga dadandı, ambara fare, fırına hırsız, memlekete harami” gibi genel eleştirel bir paylaşım da yapılmıştır. Başsavcılık, bu paylaşımların katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olduğunu ve hakaret suçunu oluşturduğunu iddia ederek, ilk derece mahkemesinin beraat yerine mahkumiyet hükmü vermesi gerektiğini savunmuştur.

III. Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, itirazı değerlendirirken, Türk Ceza Kanunu’ndaki hakaret suçunun oluşabilmesi için hukuki değerin kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olduğunu ve davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun yerleşmiş içtihatlarına atıf yapmıştır (YCGK 14.10.2008 T. 2008/4-170 E. 2008/220 K.).

Mahkeme, bir fiilin tahkir edici olup olmadığının zaman, yer ve duruma göre değişebileceğini vurgulamıştır. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği, sözlerin açıkça onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını ya da sövme fiilini oluşturması gerektiği ifade edilmiştir.

Yargıtay, kararında ifade özgürlüğünün önemine değinerek, Anayasa’nın 26. maddesi ile korunan düşünceyi açıklama ve yayma hakkının demokratik toplumun temel unsurlarından biri olduğunu belirtmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi kapsamında da, ifade özgürlüğünün sadece kabul gören veya zararsız bilgi ve fikirler için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğuna dikkat çekilmiştir. Ancak bu özgürlüğün mutlak ve sınırsız olmadığı, Anayasa’nın 26/2. maddesi ve 13. maddesi uyarınca ancak kanunla sınırlandırılabileceği ve demokratik toplum düzeninin gereklerine, ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.

Özellikle siyasetçilere yönelik eleştirilerin sınırlarının özel kişilere nazaran daha geniş olduğu ilkesine vurgu yapılmıştır. Siyasetçilerin, kamusal alanda yer almayı tercih etmeleri sebebiyle, halkın ve basının yakın denetimine açık oldukları kabul edilmiştir.

Bu kapsamda, sanığın sosyal medyadaki paylaşımlarının, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmadığı, tüm içeriğin siyasi ve ağır eleştiri niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, hakaret suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı düşünülmeden, sanığın beraati yerine istinaf başvurusunun esastan reddi kararının hatalı olduğuna kanaat getirilmiştir.

Ayrıca, ilk derece mahkemesinin hükmünün sadece sanık tarafından istinaf edildiği, aleyhe istinaf talebi olmadığı gözetilmeksizin “cezayı aleyhe değiştirme” yasağına aykırı davranılarak cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi 5271 sayılı Kanun’un 307. maddesine aykırı bulunmuştur. Karar başlığında suç tarihinin “11.05.2018” olarak belirtilmesi gerektiği de bir diğer eksiklik olarak saptanmıştır. Tüm bu nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itirazının yerinde olmadığına oy birliğiyle karar verilmiştir.

IV. Hukuki Sonuç ve Önemli Noktalar

• Sosyal medya paylaşımlarında siyasetçilere yöneltilen ağır eleştiriler, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmadıkça hakaret suçu oluşturmaz.
• İfade özgürlüğü, demokratik toplumun temelini oluşturan önemli bir haktır ve sadece kabul gören değil, incitici, şoke edici veya endişelendirici düşünceleri de kapsar.
• Siyasetçilere yönelik eleştirilerin sınırları, özel kişilere göre daha geniştir; çünkü siyasetçiler, kamusal alandaki durumları nedeniyle daha fazla denetime tabidir.
• Hakaret suçunun oluşabilmesi için fiilin, kişiyi küçük düşürmeye matuf olması ve bireyin onur, şeref ve saygınlığını açıkça rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme fiili içermesi gerekir.
• Ceza yargılamasında, aleyhe değişme yasağı ilkesi (reformatio in pejus) gereği, istinaf veya temyiz başvurusu sadece sanık tarafından yapılmışsa, verilen kararın sanığın aleyhine aleyhe değiştirilmemesi gerekmektedir (CMK m. 307).

V. Sonuç

Yargıtay’ın bu kararı, sosyal medya ve siyasi eleştiri alanındaki ifade özgürlüğünün sınırlarını bir kez daha netleştirmiştir. Karar, siyasetçilere yönelik sert ve ağır eleştirilerin, belirli bir rencide edici boyutu aşmadığı sürece hakaret olarak nitelendirilemeyeceğini, bu tür ifadelerin siyasi eleştiri kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, demokratik bir toplumda kamusal tartışmaların serbestçe yürütülmesinin Anayasal haklar çerçevesinde korunması açısından büyük önem taşımaktadır.