Kasten Öldürmeye Teşebbüste Ceza İndirimi Nasıl Hesaplanır? Yargıtay'dan Emsal Karar

I. Giriş

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 35. maddesi, bir suçun işlenmesine başlanıp da elden olmayan nedenlerle tamamlanamaması halini “teşebbüs” olarak düzenler. Kasten öldürme suçuna teşebbüs halinde, failin cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 13 yıldan 20 yıla kadar, müebbet hapis yerine ise 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıdır. Peki, bu 9 ile 15 yıl arasındaki ceza neye göre belirlenir?

Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 29.05.2025 tarihli ve 2025/167 E., 2025/4454 K. sayılı kararı, bu takdir yetkisinin sınırlarını çizmektedir.

II. Olay: Av Tüfeğiyle Saldırı ve Yaralama

Dava konusu olayda sanık, husumetli olduğu kişilere evinin penceresinden av tüfeğiyle 7 el ateş etmiştir. Mağdurlardan biri yaralanmış ve alınan doktor raporunda yaralanmanın;

Basit tıbbi müdahale ile giderilemez nitelikte olduğu,
Ancak yaşamını tehlikeye sokan bir durumun olmadığı belirtilmiştir.

Yerel mahkeme, sanık hakkında kasten öldürmeye teşebbüs suçundan hüküm kurarken, 9 ila 15 yıl arasındaki aralıktan 12 yıl hapis cezası vermeyi takdir etmiştir.

III. Yargıtay’ın Bozma Gerekçesi: Alt Sınırdan Uzaklaşma Kriterleri

Yargıtay, yerel mahkemenin bu uygulamasını hukuka aykırı bulmuştur. Kararın gerekçesinde teşebbüs nedeniyle yapılan indirimin “meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığına” göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Somut olayda mağdurda hayati tehlike oluşmadığı gözetildiğinde, makul bir ceza tayini yerine 12 yıl gibi üst sınıra yaklaşan bir ceza verilmesi “fazla ceza tayini” olarak değerlendirilmiştir.

IV. Hukuki Sonuç: Alt Sınıra Yakın Ceza Verilmeli

Bu karar ışığında, kasten öldürmeye teşebbüs suçlarında;

Eğer mağdurda kemik kırığı, organ kaybı veya hayati tehlike yoksa,
Zarar “hafif” veya “orta” düzeyde ise, Mahkemelerin 9 yıllık alt sınıra yakın bir ceza (örneğin 9-10 yıl) belirlemesi gerekmektedir. 12 yıl ve üzeri cezalar, genellikle hayati tehlikenin bulunduğu daha ağır vakalar için saklı tutulmaktadır.

V. Sonuç

Ceza davalarında “teşebbüs aşamasında kaldı” tespiti tek başına yeterli değildir. Teşebbüsün “hangi aşamada kaldığı” ve mağdura verdiği zararın boyutu, sanığın cezaevinde geçireceği süreyi yıllarca değiştirebilir. Yargıtay’ın bu emsal kararı, ceza adaletinde orantılılık ilkesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

TCK m.35 uyarınca suça teşebbüsten dolayı fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre kanunda belirlenen cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilerek cezalandırılır. İndirim oranı, hâkim tarafından somut olayda gerekçelendirilir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 29.05.2025 tarihli kararı uyarınca; teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürmede mağdurda hayati tehlike doğmamışsa, indirim cezanın alt sınırına yakın oranda uygulanmalıdır. Hayati tehlike, kullanılan vasıta ve hedef alınan bölge gibi unsurlar indirim oranının belirlenmesinde dikkate alınır.

TCK m.81 uyarınca kasten bir kimsenin öldürülmesi suçunun cezası müebbet hapistir. Suçun nitelikli hâllerinde (TCK 82) ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülmüştür.

TCK m.36 uyarınca fail icra hareketlerini iradesiyle terk eder veya neticeyi kendi çabasıyla önlerse teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; ancak gerçekleşen kısım başlı başına suç oluşturuyorsa o suçtan sorumlu tutulur.