Eczane ve SGK Arasındaki Reçete Uyuşmazlıklarında Emsal Karar: Sistem Müdahalesi ve Cezai Şart

I. Giriş

Eczaneler ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında imzalanan protokoller, sağlık hizmetinin sunumunda hayati bir rol oynar. Ancak zaman zaman protokol hükümlerine aykırılık iddiaları, “muaraza” (çekişme) davalarına konu olabilmektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 01.07.2025 tarihli ve 2025/3727 K. sayılı kararı, reçete girişlerinde yapılan usulsüzlükler ve uygulanacak cezai şartın belirlenmesi konusunda önemli bir emsal teşkil etmektedir.

II. Uyuşmazlığın Konusu: Tarihi Değiştirilen Reçete

Davaya konu olayda, bir eczane çalışanı, SGK mensubu bir hasta adına yazılan reçeteyi sisteme girmek istemiştir. Ancak reçetenin dayanağı olan sağlık raporunun süresinin dolduğunu fark etmiştir.

Bu durumda ilacın SGK tarafından karşılanmayacağını anlayan çalışan, Medula sistemine reçetenin yazıldığı tarihten daha erken bir tarihi girerek rapor ile reçeteyi uyumlu hale getirmeye çalışmıştır. SGK müfettişleri bu durumu tespit etmiş ve eczane hakkında ağır cezai şartlar ve sözleşme feshi işlemi uygulamıştır.

III. Yargıtay’ın Yaklaşımı: Lehe Olan Protokolün Uygulanması

Yargıtay, olayda fiilin işlendiğini kabul etmekle birlikte, uygulanacak cezanın belirlenmesinde “lehe kanun/düzenleme” ilkesini gözetmiştir.

Olay tarihinde yürürlükte olan 2009 yılı Protokolü ile yargılama sırasında yürürlüğe giren 2020 yılı Protokolü karşılaştırıldığında, 2020 yılı Protokolü’nün eczacı lehine hükümler içerdiği görülmüştür. Yüksek Mahkeme;

Eczane çalışanının fiilinin, kurum zararını engellemekten ziyade usulsüz bir işlem olduğunu kabul etmiş,
Ancak ceza miktarının, eczacı lehine olan 2020 Protokolü hükümlerine göre hesaplanması gerektiğine hükmetmiştir.

IV. Cezai Şart ve İade Kararı

Yapılan inceleme neticesinde, eczane hakkında uygulanan fahiş cezanın bir kısmının haksız olduğu tespit edilmiş ve 39.327,75 TL’lik kısmının eczacıya iadesine karar verilmiştir. Bu karar, Kurum’un ceza uygularken güncel ve lehe olan protokolleri dikkate almak zorunda olduğunu göstermektedir.

V. Sonuç ve Öneriler

Eczacılarımızın, çalışanlarının Medula sistemindeki işlemlerini sıkı bir şekilde denetlemesi büyük önem taşımaktadır. İyiniyetle bile olsa, rapor tarihlerinin sistemde manuel olarak değiştirilmesi veya gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, “evrakta sahtecilik” veya “kurum zararı” iddialarıyla ağır yaptırımlara yol açabilir. Ancak böyle bir durumla karşılaşıldığında, hukuki süreçte güncel protokollerin lehe hükümlerinin talep edilmesi, olası maddi kayıpları önemli ölçüde azaltabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 01.07.2025 tarihli kararı uyarınca, eczacının MEDULA sistemi üzerinde reçete ve rapor uyumsuzluğunu giderme amaçlı yaptığı müdahaleler, sözleşmede açıkça yasaklandığı hâllerde cezai şart yaptırımına yol açabilir. Cezai şart miktarı, hâkim tarafından TBK m.182’ye göre fahiş bulunması hâlinde indirilebilir.

Eczacılar ile SGK arasındaki sözleşmesel ilişkiden doğan alacak ve cezai şart uyuşmazlıkları, taraflar tacir kabul edildiğinden ve sözleşme ticari sayıldığından Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür. Konusu para olan taleplerde dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartıdır.

Eczacı–SGK sözleşmesinden doğan alacaklar, niteliği itibarıyla TBK m.146’daki 10 yıllık genel zamanaşımına tâbidir. Cezai şart talepleri de aynı süreye bağlı olarak ileri sürülebilir.

TBK m.182/3 uyarınca aşırı bulduğu cezai şartı hâkim re’sen indirebilir. Yargıtay, sözleşmenin tarafları arasındaki ekonomik denge, ihlalin ağırlığı ve süresi ile fiilin sonuçlarını gözeterek indirim yapılması gerektiğini kabul etmektedir.