Hizmet Tespiti Davasında Yargıtay'dan Emsal Karar: Eksik İnceleme Bozma Nedenidir

I. Giriş

Hizmet tespiti davaları, çalışanların sigortasız geçen veya eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespiti amacıyla açtıkları, kamu düzenini ilgilendiren önemli davalardır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 19.02.2025 tarihli ve 2025/204 E., 2025/2444 K. sayılı kararı, bu davalarda mahkemelerin yapması gereken araştırmanın derinliğini ve niteliğini gözler önüne sermektedir.

II. Yargıtay Kararına Konu Olay

Söz konusu davada, davacı 1993 yılında bir kamu kurumunun (TÜİK) genel sayım işinde çalıştığını iddia ederek hizmet tespiti talebinde bulunmuştur. İlk derece mahkemesi davanın kısmen kabulüne karar vermiş, ancak Yargıtay, yapılan incelemeyi eksik bularak kararı bozmuştur.

III. Yargıtay’ın Bozma Gerekçeleri ve Aradığı Kriterler

Yargıtay, bozma kararında mahkemelerin özellikle şu hususlara dikkat etmesi gerektiğini vurgulamıştır:

1. Tanıkların Belirlenmesi ve Dinlenmesi: Mahkemece sadece davacının gösterdiği tanıklarla yetinilmemelidir. Özellikle işyeri bir kamu kurumu ise veya işyerinde çalışanların isimlerinin bulunduğu resmi listeler (örneğin “Personel Listesi”) mevcutsa, bu listede adı geçen kişilerin re’sen tespit edilip dinlenmesi gerekmektedir.

2. Kamu Kurumu Niteliğinin Gözetilmesi: Davalı işyerinin kamu kurumu olması durumunda, kayıtların daha düzenli tutulması esastır. Bu nedenle mahkeme:

İşe giriş çıkış bildirgelerini,
Sözleşmeleri,
Ücret bordrolarını,
Puantaj kayıtlarını eksiksiz olarak ilgili kurumdan (TÜİK vb.) istemelidir.

3. Resmi Sıfatlı Kişilerin Beyanları: Eğer yazılı belge bulunamıyorsa, o dönemde işyerinde resmi sıfatla çalışan (müdür, amir, memur gibi) yetkililer tespit edilerek beyanlarına başvurulmalıdır.

IV. “Kuşku ve Duraksamaya Yer Bırakmayacak Şekilde Belirleme” İlkesi

Yargıtay’ın bu kararındaki en çarpıcı ifade, hizmet tespiti davalarındaki ispat standardını belirleyen şu cümledir:

“…resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli, böylelikle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.”

Bu ilke gereğince, eksik inceleme ve yetersiz tanık beyanıyla verilen hükümler, hak arama hürriyetini kısıtlayabileceği gibi adaletin tecellisini de engelleyebilir.

V. Sonuç

Hizmet tespiti davalarında hak iddia eden çalışanların ve yargılamayı yapan mahkemelerin, sadece sunulan sınırlı delillerle yetinmemesi gerekmektedir. Yargıtay’ın 2025 tarihli bu kararı, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için hakimin geniş bir araştırma yetkisi ve yükümlülüğü olduğunu teyit etmektedir. Özellikle tanıkların doğru seçilmesi ve resmi kayıtlarla çapraz sorguya tabi tutulması, davanın seyri açısından hayati önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

5510 sayılı Kanun m.86 uyarınca, sigortalı çalıştığı hâlde SGK kayıtlarına yansıtılmamış sürelerin tespiti için işçi tarafından, işveren ve SGK aleyhine açılan dava türüdür. Dava, sigortalılık başlangıcı, prim ödeme gün sayısı ve kazanılmış sigorta hakları yönünden belirleyici nitelikte sonuçlar doğurur.

Hizmet tespiti davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır. Ancak işveren tarafından sigortalı dönemine ilişkin Kuruma verilmiş aylık prim ve hizmet belgesi varsa bu süre uygulanmaz; dava süreye bağlı olmaksızın açılabilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 19.02.2025 tarihli kararı uyarınca mahkeme; iş yerinin kayıtlı olup olmadığını, tanıkların aynı dönemde aynı işyerinde sigortalı çalışıp çalışmadığını, bordro ve prim belgelerini, vergi kayıtlarını ve komşu işyeri kayıtlarını kapsamlı biçimde araştırmakla yükümlüdür. Eksik inceleme bozma sebebidir.

Tanık beyanları, ücret bordroları, işyeri sicil kayıtları, vergi dairesi kayıtları, banka ödeme dekontları, SSK/SGK işyeri tescil belgeleri ve aynı dönemde çalışan resmi tanıkların beyanları başlıca ispat araçlarıdır. Yazılı belgeler tanık beyanlarına göre üstün delil sayılır.